تبلیغات
دبیرستان استعداد های درخشان شهید بهشتی کاشان - آینده یوزپلنگ آسیا در دست ایرانیان

آینده یوزپلنگ آسیا در دست ایرانیان

پنجشنبه 4 فروردین 1390 01:50 ب.ظ   نویسنده : مهیار عزیززادگان      


ایران كه از گذشته های دور، مهد رواج هنر و فن یوزداری و شكار جانوران با یوزهای تربیت شده بوده، در حال حاضر تنها پرچمدار حفاظت از این گونه در قاره كهن آسیا محسوب می شود و 5 استان یزد، سمنان، كرمان، اصفهان و خراسان شمالی، میزبان یوزپلنگ ایرانی هستند. این جانور استثنایی و شگفت انگیز در حالی برای بقای خود بشدت نیازمند توجه ایرانیان است كه متاسفانه شكار طعمه هایش، بخصوص قوچ، میش، آهو، كل و بز زندگی این جانور را در مخاطره قرار می دهد و احداث جاده های بدون ارزیابی و غیراستاندارد نیز باعث افزایش تلفات یوزپلنگ ها براثر برخورد با خودروهای عبوری می شود.

احتمال انقراض این موجود استثنایی وكم توجهی ما انسان ها به این شاهكار خلقت موجب شده 9 شهریور به عنوان «روز ملی حفاظت از یوزپلنگ ایرانی» پیشنهاد شود تا دوستداران حفظ محیط زیست این مرز و بوم با انجام فعالیت های نمادین و معرفی یوز، در جهت حفظ این گربه سان در حال انقراض تلاش كنند.

در حال حاضر در قاره آسیا، ایران آخرین سنگرگاه یوزپلنگ محسوب می شود. به طوری كه تنها 70 تا 100 قلاده از جمعیت جهانی 9000 تا 12000 قلاده ای یوزپلنگ ها در دنیا، در خارج از قاره آفریقا و فقط در ایران وجود دارند. به همین دلیل 9 شهریور از سوی حامیان یوزپلنگ ایرانی، روز حفاظت از این جانور شگفت انگیز نام گرفته است. دلیل نامگذاری این روز مربوط به یك تراژدی است كه در همین تاریخ در سال 1373 رخ داد. در آن روز، یوزپلنگ ماده ای همراه با 3 توله چندماهه خود به نزدیكی شهرستان بافق یزد آمد، ولی موردحمله چند فرد غیرمحلی قرار گرفتند. یوزپلنگ مادر ناچار به فرار شد، 2 توله ازبین رفتند و سومین توله نجات یافت تا سال ها نشانگر ناآگاهی ما ایرانیان درباره این میراث ارزشمند كشورمان باشد. ماریتا، نام توله یوزپلنگی بود كه بیش از 9 سال در پارك پردیسان تهران زندگی می كرد و تنها یوزپلنگ آسیایی دنیا در اسارت به شمار می رفت. براین اساس، جمعی از تشكل های غیردولتی كشور با همكاری پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی و به پیشنهاد انجمن یوزپلنگ ایرانی در سال 1386، روز نهم شهریور را روز حفاظت از یوزپلنگ نامگذاری و تلاش كردند با برگزاری برنامه های آموزشی متعدد در تهران و شهرها و روستاهای اطراف زیستگاه های یوز در سرتاسر كشور به آموزش مردم درباره این گربه سان ارزشمند كشورمان بپردازند.

   

    شكار در نهایت سرعت و دقت

   

    یوزپلنگ آرام آرام و درحالی كه شكارش را زیر نظر گرفته، به سمت آن می رود. آنقدر ماهرانه و بی سر و صدا نزدیك می شود تا قوچ به وجودش شك نكند و حتی گاهی اوقات كه سرش را بالاكرده و به سمت او نگاه می كند، یوزپلنگ آنقدر در جای خود بی حركت می ماند تا جانور دوباره مشغول خوردن شود. پوست زیبا و خالدارش، باعث چنان استتار فوق العاده ای می شود كه دیدن آن را در میان سنگ ها و بوته های كوتاه و بلند تقریبا غیرممكن می سازد. آنقدر به قوچ نزدیك می شود تا به فاصله مناسبی برسد. در این لحظه، با تمام قوا به سمت قربانی غافلگیر شده خود می دود، دویدنی كه بیشتر به پرواز می ماند! دست ها و پاهای بلند و ظریف جانور كه با هماهنگی خاصی بر زمین فرود می آید و ستون فقرات آن با انعطاف پذیری زیادی كه دارد، باعث می شوند جانور بتواند گام هایی به طول 7 متر بردارد و با این گام ها، ظرف 2 ثانیه سرعت خود را از حالت ایستاده به 70 كیلومتر در ساعت برساند، ركوردی كه حتی برای بهترین اتومبیل های فرمول یك هم شاید دست نیافتنی باشد! قوچ برای فرار از دست شكارچی تندرو خودش مجبور می شود به سوی ارتفاعات بگریزد، ولی یوزپلنگ بسادگی خود را به قوچ می رساند و مانع فرار آن می شود. با دست به زیر پایش می زند تا زمین بخورد و بعد دندان های نیش خود را در گلوی قوچ بخت برگشته فرو می كند تا جانور خفه شود و بدین سان، یكی از بدیع ترین و زیباترین نمایشنامه های خلقت به اجرا درمی آید!

   

    تقریبا هرجا كه سخنی از یوزپلنگ به میان می آید یا مطلبی راجع به آن نوشته می شود، اولین چیزی كه گفته می شود یا ذهن شنونده یا خواننده را به خود معطوف می كند، آن است كه یوزپلنگ سریع ترین پستاندار جهان است. در واقع شاید بتوان گفت همه این جانور را با سرعت بالای آن می شناسند و مهم ترین دلیل شهرت آن، همین قابلیت آن است ولی شاید كمتر كسی به این فكر كرده كه این جانور چگونه از این قابلیت برخوردار شده یا به عبارت دیگر، یوزپلنگ چگونه یوزپلنگ شده است.

   

    سریع ترین پستاندار دنیا نیازمند حمایت

   

    تقریبا هر جا سخنی درباره یوزپلنگ می رود، از سرعت بالای آن هم سخن به میان می آید و شاید كمتر كسی نشنیده باشد كه این جانور با حداكثر سرعت 110 كیلومتر در ساعت، سریع ترین حیوان روی زمین است و حتی برخی تا 148 كیلومتر در ساعت را هم برای آن ذكر كرده اند اما به گفته محمدصادق فرهادی نیا، یكی از موسسان انجمن یوزپلنگ ایرانی و مشاور فعلی پروژه بین المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، بررسی ها نشان داده است سرعت یوزپلنگ به ندرت از 90 كیلومتر در ساعت تجاوز می كند. جانور می تواند در عرض 2 ثانیه از شروعی به حالت ایستاده، به سرعتی حدود تقریبا 70 كیلومتر در ساعت برسد و این شتابی است كه حتی در بهترین اتومبیل های مسابقه ای هم دیده نمی شود. در این حالت، جانور در یك ثانیه 4 گام بلند برمی دارد و در مجموع 28 متر را طی می كند.

   

    70 تا 100 قلاده از جمعیت جهانی یوزپلنگ ها در دنیا در خارج از قاره آفریقا و فقط در ایران وجود دارندفرهادی نیا می افزاید: یوزپلنگ این سرعت بالارا فقط می تواند در مسافت های كوتاه حفظ كند، چراكه دویدن با سرعت بالاباعث می شود جانور انرژی بسیار زیادی مصرف كند و پس از طی مسافت 400-300 متر، دیگر نتواند به دویدن خود ادامه دهد. به این خاطر جانور هنگام شكار باید بسیار حساب شده كار كند تا بتواند در همان چند صد متر اول، شكارش را به چنگ آورد. دویدن جانور معمولابه طور متوسط حدود 10 ثانیه طول می كشد و این خود امتیازی برای جانور خواهد داشت، چرا كه این تعقیب كوتاه مدت باعث می شود احتمال جلب توجه شكارگران دیگر كمتر شود. یوزپلنگ پس از دویدن بسیار آسیب پذیر است، چون در این حالت آنقدر خسته و ناتوان است كه حتی توان دفاع از خود را ندارد و می توان براحتی آنرا گرفت. لذا برای این كه توان از دست رفته اش را بازیابد، معمولابه 30 دقیقه استراحت نیاز دارد. هنگام دویدن با هر گامی كه برداشته می شود، ستون فقرات به بالاو پایین خم می شود، سوراخ های بینی گشاد می شوند، سر به عقب و جلو حركت می كند تا چشم های بزرگ جانور روی طعمه ثابت بماند و دم كشیده می شود تا سر پیچ های تند، تعادل جانور را در مقابل وزن آن حفظ كند. بالشتك ها و همچنین پنجه های كند و بدون حفاظ یوزپلنگ به هنگام چرخش یا توقف ناگهانی در حین دویدن با سرعت بالا، كمك شایانی به آن می كنند.

   

    یوزپلنگ در حالت استراحت، 60 بار در دقیقه نفس می كشد، ولی وقتی با حداكثر سرعت می دود، این میزان به 150 بار در دقیقه می رسد. از نگاه دیگر قلب جانور هنگام استراحت، 120 تا 170 بار در دقیقه می زند، ولی وقتی با سرعت می دود، قلبش 200 تا 250 بار در دقیقه می زند. روشن است كه توانایی یوزپلنگ برای پشت سر گذاشتن چنین نوسان هایی در میزان تنفسش، باید یكی از سازگاری های مهمی باشد كه این جانور كسب كرده است. یوزپلنگ سر كوچك و بدن متراكمی دارد كه یكی از عوامل كاهش مقاومت هوا هنگام دویدن است. منافذ بینی آن نیز بزرگ تر شده و در نتیجه، به جانور اجازه می دهد حین دویدن به سمت شكار، اكسیژن را بیشتر و سریع تر وارد ریه های خود كند. افزون بر این، وقتی كه پس از یك تعقیب و گریز خسته كننده و با سرعت بسیار بالا، طعمه خود را به چنگ آورده و گلوی آن را می فشارد، می تواند هوای بیشتری را به ریه های خود وارد كرده و به این ترتیب هر چه زودتر نیرو و توان از دست رفته خود را به دست آورد. یوزپلنگ ریه ها و نای بزرگی دارد، درنتیجه اكسیژن بیشتری وارد ریه های آن شده و سپس به سرعت و با قدرت زیاد توسط قلب قوی و بزرگ جانور و از طریق شریان های بزرگ و قوی آن به تمامی سلول های بدن پمپ می شود. كبد و آدرنال های بزرگ این جانور نیز با ذخیره و آزادسازی مقادیر عظیم گلوكز برای تامین انرژی یكی از ویژگی های منحصربه فرد یوزپلنگ برای سریع دویدن به شمار می رود. همین ویژگی های استثنایی موجب شده اند سابقه استفاده از یوزپلنگ در شكار و همراهی آن با انسان، به بیش از 5000 سال پیش برگردد كه در آن زمان سومریان این جانوران را تربیت كرده و برای شكار با خود همراه می ساختند.

   

    متاسفانه در حال حاضر سریع ترین حیوان روی زمین با سرعت به سمت انقراض می دود، مگر این كه تمام انسان های كره زمین كمك كنند تا این گونه حفظ شود. البته در این میان ما در جلوگیری از انقراض یوز%D


آخرین ویرایش: پنجشنبه 4 فروردین 1390 02:46 ب.ظ
دیدگاه ها ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ


  • این وبلاگ متعلق به دانش آموزان دبیرستان شهید بهشتی سمپاد کاشان میباشد. هر مطلبی اعم از مطالب علمی روز و اخبار مدرسه را اینجا میتوانید پیدا کنید.
    تاریخ تولد وبلاگ: 4 بهمن 1389

نویسندگان

  • علیرضا خادم(59)