شرف الملك حجت الحق شیخ ابوعلی، حسین
عبدالله بن حسن بن علی بن سینا معروف به
ابن سینا یا بوعلی سینا، بزرگترین
دانشمند ایران و سرآمد حكماء و اطباء در
ادوار اسلامی و مشهور در سراسر دنیاست كه
سهمی عظیم در ترقی و تكامل علم در جهان
داشته است. اروپاییان وی را Avicenna
می
نامند. پدرش از مردم بلخ و اسماعیلی بود.
او كه از عمال دولت سامانی بود در عهد
سلطنت نوح بن منصور به بخارا منتقل شد و
امور مالی قریة خرمیثن را برعهده گرفت.
در
نزدیكی قریة خرمیثن دهی بود بنام افشنه
كه عبدلله در آن زنی گرفت بنام ستاره كه
از وی حسین دراول شهریور 359 هجری شمسی
برابر با سوم صفر سال 370 هجری قمری و و
فرزند دیگری بنام محمود متولد شدند. پس
از ولادت محمود ، هنگامیكه حسین 5 ساله
بود عبدالله دوباره به بخارا برگشت و
پسرانش در آنجا پرورش یافتند. حسین در
آنجا قرآن و ادب را فراگرفت و هوش و
استعداد او موجب تحیر همگان بود. عبدالله
او را برای فراگیری حساب و هندسه و حبر و
مقابله نزد سبزی فروش
و محمود مساح و برای; فقه نزد اسماعیل
زاهد فرستاد. در این هنگام ناتلی حكیم و
فیلسوف شاگرد ابوالفرج بن الطیب به بخارا
آمد و با اصرار پدر ، حسین را پذیرفت. حسین
فلسفه را نزد او شروع كرد و در تحقیق حد
جنس مسائل جدیدی آورد كه باعث شگفتی
ناتلی شد و او عبدالله را از گماردن حسین
به شغلی غیر از علم آموزی برحذر داشت.
حسین پس از آنكه در علم منطق مطالبی از
استاد آموخت شخصاً به تحقیق و تشریح آن
پرداخت تا در آن علم سرآمد شد. در همین حال
به تحصیل و تجربة علم طب و درمان بیماران
و كشف درمانهای; جدید مشغول بود و در عین
حال از آموختن فقه و مناظره در آن كوتاهی;
نمی; كرد. بدین ترتیب در هفده سالگی در
تمام علوم زمان خود استاد شد و شهرت او در
بخارا فراگیر گردید به ویژه در علم طب كه
اطباء بزرگ بخارا از درمانهای قاطع این
پزشك جوان شگفت زده بودند و در محضر او
برای تلمذ حاضر می شدند.
در
این زمان نوح بن منصور سامانی بیمار
گردید و پزشكان درباری از درمان او عاجز
گشتند. به سراغ ابن سینا فرستادند و او با معالجة
مالیخولیای امیر به روشی شایسته نزد وی
مقام و منزلتی ارجمند یافت و ابن سینا در
ازای این خدمت اجازه استفاده از
كتابخانه دربار سامانیان را خواست كه
امیر آنرا پذیرفت. بوعلی درباره عظمت این
كتابخانه شرحی نگاشته است.
بوعلی
در 22 سالگی پدر را از دست داد و چون كار
سامانیان با حملة محمود غزنوی رو به افول
گذاشت آنجا را ترك كرد و به گرگانج نزد
خوارزم شاه شتافت و در آنجا با
دانشمندانی همچون ابوریحان بیرونی ،
ابوسهل مسیحی و ابونصر عراقی معاشرت كرد
و پس از آن به خراسان رفت و بعد در گرگان
ابوعبید جوزجانی به شاگردی و ملازمت او
درآمد . مدتی در ری و قزوین به طبابت و
تدریس گذراند و سپس در همدان پس از معالجة
شمس الدوله، وزارت او را برعهده گرفت. پس
از مرگ او مدتی زندانی بود و پس از
گریختن و مدتی زندگی پنهانی به اصفهان
نزد علاءالوله رفت. شیخ در اصفهان كتاب
"شفا" و بسیاری دیگر از رسالات را
تمام كرد و در سفر علاءالدوله به
شاپورخواست "كتاب النجات" را نگاشت.
"كتاب الانصاف" و دانشنامة علائی از
دستاوردهای همین دوران است. در یكی از
كشمكشهایی كه بین علاءالدوله و ابوسهل
حمدونی پیش آمد اثاثه و كتب شیخ به غارت
رفت.
در
مجموع شیخ الرئیس راحتی; خیال نداشت و در
اثر سفرهای; متعدد بسیار فرسوده گشت و
نهایتاً در حین سفری به همدان در سال 428
هجری شمسی در اثر قولنج درگذشت. از 450
تألیف ابن سینا 260 كتاب و رساله در علوم
مختلف بجا مانده است كه حدود 40 عنوان از
آنها در علم پزشكی; هستند. كتاب "قانون"
او در طب چنان جامع و كامل بود كه حتی تا
سال 1909 میلادی در دانشگاههای اروپایی
تدریس می شد. وی با شیوه ای تشریحی و
تحلیلی به بررسی اعضاء بدن انسان و
بیماریها پرداخته است و با اینكه بسیاری
از دانسته های پزشكی امروز گسترده تر و
متفاوت از دوران ابن سیناست ، اما
روشمندی او در این زمینه هنوز الگوی
بسیاری از كتب مرجع پزشكی می باشد. این
كتاب در پنج جلد به زبان عربی كه زبان
علمی آن دوران بوده، نگاشته شده است.
جلد اول "كلیات" به اصول كلی علم طب
اختصاص یافته است. جلد دوم دربارة داروها
و مواد مؤثرة طبی به ترتیب حروف الفبا ست
كه 760 دارو را دربرمیگیرد. جلد سوم درباره
بیماریها به ترتیب محل ابتلاء از سر تا پا
است كه در بیست و دو فصل تنظیم شده است.
جلد چهارم درمورد ناخوشیهایی مانند تب
است كه به عضو خاصی محدود نمی شوند. جلد
پنجم طرز تهیه داروهای مركب را ارائه می
كند. قانون سه بار به طور كامل و چندین بار
بصورت گزیده به زبان لاتین ترجمه شده است
و از اوایل قرن دوازدهم میلادی تقریباً
در تمام دانشگاههای اروپا كتاب درسی
بوده است. در جایجای كتاب تصاویری از
اعضاء و استخوانهای بدن نیز كشیده شده
است. در حال حاضر تنها پنج نسخه كامل عربی
از قانون در جهان ثبت شده اند
كه همگی در كتابخانه های اروپا و
امریكا نگهداری می شوند.
بزرگی بوعلی در علوم به حدی است كه ویلیام
هاروی (كاشف سیستم گردش خون در قرن 17
میلادی) می گوید اگر می خواهید به
سرچشمه های دانش برسید آثار ارسطو،
سیسرو و ابن سینا را بخوانید. ویلیام
اُسلر می گوید "قانون طولانیتر از هر
كتابی مرجع پزشكی در جهان بوده است"
کلمات کلیدی : زندگی نامه ,
|
تاریخ امروز :
آمار مطالب
آمار بازدید
